Έχουν περάσει περισσότερα από εκατό χρόνια από τη στιγμή που ο τότε Πρωθυπουργός της Ελλάδας, Χαρίλαος Τρικούπης, οραματίσθηκε τη γεφύρωση των τριών χιλιομέτρων που χωρίζουν το Ρίο από το Αντίρριο.
Το 2004, το μεγαλόπνοο αυτό όραμα έγινε πραγματικότητα. Η Γέφυρα Ρίου-Αντιρρίου αποτελεί το ορόσημο της Ελλάδας του 21ου αιώνα, ενώ άλλαξε την καθημερινότητα μέρους των κατοίκων της χώρας.
Αυτή η γέφυρα θεωρείται ευρέως ότι είναι ένα αριστούργημα, λόγω μηχανικής αρκετές λύσεις που θα εφαρμοσθούν για να καλύπτουν το δύσκολο χώρο. Οι δυσκολίες αυτές περιλαμβάνουν βαθιά νερά, υλικά για επισφαλείς βάσεις, σεισμική δραστηριότητα, η πιθανότητα τσουνάμι, καθώς και η επέκταση του Κορινθιακού κόλπου λόγω Τεκτονική των Πλακών.
ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΗΣ ΓΕΦΥΡΑΣ
Η γέφυρα αποτελείται από:
μια καλωδιωτή γέφυρα μήκους 2.252 μέτρων με τέσσερις πυλώνες. Τα ανοίγματα έχουν μήκος 286 μέτρα, 560 μέτρα, 560 μέτρα, 560 μέτρα και 286 μέτρα,
δύο γέφυρες πρόσβασης, μήκους 392 μέτρων στην πλευρά του Ρίου και 239 μέτρων στην πλευρά του Αντιρρίου.
Η άνω στρώση του υπεδάφους κάτω από τα θεμέλια των πυλώνων ενισχύθηκε με ενθέματα, τα οποία είναι κενοί χαλυβδοσωλήνες διαμέτρου 2 μέτρων και μήκους 25 έως 30 μέτρων που εμπήγνυνται σε αποστάσεις 7 μέτρων μεταξύ τους. Στη θέση των βάθρων τοποθετήθηκαν περίπου 200 τέτοιοι σωλήνες. Μια στρώση αμμοχάλικου, πάχους 3 μέτρων επιμελημένα ισοπεδωμένη καλύπτει τα εν λόγω ενθέματα. Τα θεμέλια είναι θάλαμοι από οπλισμένο σκυρόδεμα με διάμετρο 90 μέτρων, που εδράζονται στη στρώση του αμμοχάλικου. Το κάτω τμήμα του βάθρου αποτελείται από έναν κώνο, του οποίου η διάμετρος κυμαίνεται από 38 έως 26 μέτρα
Στον άνω κορμό βάθρου υπάρχει μια ανεστραμμένη πυραμίδα ύψους περίπου 15 μέτρων και μια τετράγωνη βάση με πλευρές μήκους 38 μέτρων. Κάθε πυλώνας αποτελείται από τέσσερα σκέλη από οπλισμένο σκυρόδεμα, διατομής 4Χ4 μέτρων, που πακτώνονται στην κεφαλή του πυλώνα, σχηματίζοντας μια συμπαγή κατασκευή. Τα καλώδια ανάρτησης είναι κεκλιμένα. Το κάτω μέρος τους αγκυρώνεται σε μία από τις πλευρές του καταστρώματος και το πάνω μέρος τους στην ύψους 35 μέτρων κεφαλή του πυλώνα. Αποτελούνται από παράλληλα γαλβανισμένα συρματόσχοινα. Το πιο μεγάλο καλώδιο σχηματίζεται από εβδομήντα συρματόσχοινα των 15 χιλιοστών.
Το κατάστρωμα έχει πλάτος 27,2 μέτρα με δύο λωρίδες κυκλοφορίας, μια λωρίδα ασφαλείας και πεζοδρόμιο σε κάθε κατεύθυνση. Πρόκειται για μια σύμμεικτη κατασκευή με χαλύβδινο σκελετό, που αποτελείται από δύο διαμήκεις κύριες δοκούς ύψους 2,2 μέτρων σε κάθε πλευρά με εγκάρσιες δοκούς ανά 4 μέτρα. Η επάνω πλάκα κατασκευάζεται από προκατασκευασμένα φατνώματα από σκυρόδεμα. Το κατάστρωμα είναι συνεχές και πλήρως ανηρτημένο σε όλο το μήκος του. Τέσσερις μηχανισμοί απόσβεσης συνδέουν το κατάστρωμα με την κορυφή κάθε βάθρου και περιορίζουν την ταλάντωση του καταστρώματος κατά τη διάρκεια σεισμών. Η δυναμική σχετική μετακίνηση κατά το σεισμό σχεδιασμού είναι της τάξης του ±1,30 μέτρων, ενώ η ταχύτητα μπορεί να υπερβεί το 1 μέτρο ανά δευτερόλεπτο.
Σε κάθε πλευρά, ένα μεταβατικό ακρόβαθρο εντυπωσιακών διαστάσεων παρεμβάλλεται ανάμεσα στο κατάστρωμα της καλωδιωτής γέφυρας και το κατάστρωμα της γέφυρας πρόσβασης.
ΣΥΓΚΡΙΣΗ ΜΕ ΓΝΩΣΤΕΣ ΓΕΦΥΡΕΣ
Η σύγκριση της Γέφυρας Ρίου-Αντιρρίου με άλλες γνωστές γέφυρες σε όλο τον κόσμο καταδεικνύει το μέγεθος του έργου αυτού.
Η γέφυρα Tatara στην Ιαπωνία και η γέφυρα της Νορμανδίας στη Γαλλία είναι καλωδιωτές γέφυρες με τα μεγαλύτερα ανοίγματα στον κόσμο (890 μέτρα και 856 μέτρα αντιστοίχως). Με βασικό άνοιγμα 560 μέτρων, η Γέφυρα Ρίου-Αντιρρίου κατατάσσεται στην πρώτη δεκάδα των καλωδιωτών γεφυρών με το μεγαλύτερο άνοιγμα. Ωστόσο, οι 4 πυλώνες της (σε σύγκριση με τους 2 που χρησιμοποιούνται συνήθως) την καθιστούν τη καλωδιωτή γέφυρα με το μεγαλύτερο αναρτημένο κατάστρωμα (2.252 μέτρα) στον κόσμο.
η γέφυρα της Νορμανδίας στη Γαλλία
Η γέφυρα Tatara στην Ιαπωνία
Μοναδικά χαρακτηριστικά της γεφυρας
* H γέφυρα έχει τα μεγαλύτερα θεμέλια, τα οποία κατασκευάστηκαν σε μια ασυνήθιστη ξηρά δεξαμενή, επιφανείας 20.000 τ.μ., σε βάθος 12 μ. κάτω από τη θάλασσα.
* Κάθε πέδιλο που ποντίστηκε στη θάλασσα είναι 6,5 στρεμμάτων με διάμετρο 90 μ., ενώ το βάρος τού κάθε «ποδιού» είναι 80.000 τόνοι.
* Δύο τεράστιες πλωτές πλατφόρμες-εργοτάξια, η Λίζα και η Σαρ, επιφανείας 2,4 και 2 στρεμμάτων αντιστοίχως, βοήθησαν την κατασκευή.
*H απόσταση μεταξύ των τεσσάρων πυλώνων που στηρίζουν τη γέφυρα είναι 560 μ. Κάθε πυλώνας έχει βάρος 170.100 τόνους και ύψος 227 μ.
*Το οδόστρωμα της γέφυρας βρίσκεται 48 μ. επάνω από την επιφάνεια της θάλασσας.
* Εχει υπολογισθεί εδαφική επιτάχυνση σε περίπτωση σεισμού 48% επί της βαρύτητας. Με βάση τον νόμο των πιθανοτήτων, σεισμός αυτού του μεγέθους εμφανίζεται μία φορά στις 2.000 χρόνια. Επιπλέον υπάρχει σεισμική μόνωση στα θεμέλιά της καθώς και αποσβεστήρες σεισμικής μόνωσης στο κατάστρωμα της γέφυρας.
*H γέφυρα έχει αντοχή στο ενδεχόμενο σύγκρουσης δεξαμενόπλοιου 180.000 τόνων με ταχύτητα 16 κόμβων.
*H αντοχή της στους ανέμους και στη θαλασσοταραχή έχει υπολογισθεί για ταχύτητα ως και 265 χλμ. την ώρα, που ισοδυναμεί με τυφώνα.
*Ο όγκος του μπετόν που χρησιμοποιήθηκε για τη συνολική κατασκευή της γέφυρας είναι 260.000 κ.μ.
Τι σημαίνει καλωδιωτή γέφυρα;
Δύο βάθρα και μια δοκός αποτελούν την απλούστερη μορφή γέφυρας. Με τα σημερινά δεδομένα, με αυτή τη μέθοδο μπορεί να επιτευχθεί μέγιστο ενιαίο άνοιγμα 250 μέτρων.
Ανάλογα όμως με τις ανάγκες, προστίθενται βάθρα και δοκοί που σχηματίζουν μια συνεχή οδογέφυρα χωρίς να υπάρχει περιορισμός ως προς το μήκος. Η μεγαλύτερη γέφυρα αυτού του τύπου βρίσκεται στη λίμνη Ponchartrain στις ΗΠΑ, με συνολικό μήκος 38 χλμ.
Μια άλλη παραδοσιακή τεχνική συνίσταται στην ανάρτηση της γέφυρας σε δύο καλώδια που είναι αγκυρωμένα στις δύο άκρες της. Το αποτέλεσμα είναι μια εύκαμπτη κατασκευή που συχνά χρησιμοποιείται σε φαράγγια μεγάλου βάθους, όπου είναι αδύνατη η ανέγερση βάθρων
Τον 19ο αιώνα διερευνήθηκε η δυνατότητα γεφύρωσης μεγαλυτέρων ανοιγμάτων και επινοήθηκε η ανάρτηση των καλωδίων από τις κορυφές πυλώνων για τη δημιουργία κρεμαστών γεφυρών. Με την τεχνική αυτή επιτυγχάνεται το μεγαλύτερο εφικτό ενιαίο άνοιγμα. Τα πρωτεία σε αυτό το είδος κατέχει η γέφυρα Akashi Kaikyo στην Ιαπωνία, με ενιαίο άνοιγμα μήκους 1.991 μέτρων.
Όταν όμως δεν είναι εφικτή η επαρκής αγκύρωση στα δύο άκρα ή ακόμα και για οικονομικούς λόγους, μπορεί να χρησιμοποιηθεί η τεχνική της καλωδιωτής γέφυρας που αναπτύχθηκε στην Ευρώπη τη δεκαετία του \’60. Το κατάστρωμα αναρτάται από τους πυλώνες με καλώδια ανάρτησης κατά ισορροπημένο και αισθητικά άρτιο τρόπο.
Δεδομένου ότι η ισορροπία της κατασκευής βασίζεται σε κάθε πυλώνα χωριστά, οι καλωδιωτές γέφυρες μπορούν κάλλιστα να έχουν έναν, δύο ή περισσότερους πυλώνες, όπως η καλωδιωτή Γέφυρα Ρίου – Αντιρρίου που διαθέτει τέσσερις πυλώνες.
Δεδομένα φυσικού περιβάλλοντος
Η Γέφυρα καλύπτει μια απόσταση 2.500 μέτρων.
Επίσης, τα φυσικά χαρακτηριστικά των Στενών παρουσιάζουν ένα μοναδικό συνδυασμό αντίξοων συνθηκών που καθιστούν το έργο μοναδικό:
Βάθος θάλασσας ως και 65 μέτρα, πυθμένας μειωμένων αντοχών, έντονη σεισμική δραστηριότητα και πιθανές τεκτονικής κινήσεις.
Το ανάγλυφο του πυθμένα εμφανίζει απότομες κλίσεις προς τις δύο ακτές και ένα μεγάλο οριζόντιο πλάτωμα σε βάθος περίπου 60 μέτρων κάτω από την επιφάνεια της θάλασσας. Κατά τη διάρκεια των ερευνών δεν εντοπίσθηκε βραχώδες στρώμα σε βάθος έως και 100 μέτρων κάτω από τον πυθμένα. Σύμφωνα με γεωλογικές μελέτες, το πάχος των ιζημάτων, που αποτελούνται από παχιές αργιλικές στρώσεις αναμεμειγμένες σε ορισμένα σημεία με λεπτή άμμο και ιλύ, υπερβαίνει τα 500 μέτρα.
Επιπτώσεις στο Περιβάλλον
Όπως κάθε έργο έτσι και η Γέφυρα Ρίου – Αντιρρίου συνιστά μία επέμβαση του ανθρώπου στο περιβάλλον. Αυτό όμως δεν συνεπάγεται αυτονόητα δυσμενείς επιπτώσεις, γιατί έχει ληφθεί η απαραίτητη μέριμνα ελαχιστοποίησης μέχρι εκμηδενισμου των, τόσο κατά τη φάση κατασκευής όσο και κατά τη φάση λειτουργίας του έργου.
Θόρυβος από τα διερχόμενα οχήματα θα μετριέται σε τακτά χρονικά διαστήματα και θα υπάρχει πρόβλεψη τοποθέτησης ηχοπετασμάτων, αν παραστεί ανάγκη, η απόρριψη εκσκαφών – βυθοκορημάτων και διαφόρων αποβλήτων θα γίνεται σε επιλεγμένους χώρους, όπου δεν θα προκαλούνται προβλήματα, η χρήση οχληρών και ρυπογόνων ουσιών θα βρίσκεται υπό έλεγχο, τα λατομεία θα χωροθετηθούν σε θέσεις, από όπου δεν θα ενοχλούν ούτε αισθητικά, ούτε ηχητικά (από τη χρήση εκρηκτικών ή θορυβωδών μηχανημάτων), ούτε με εκπομπές σκόνης κ.λπ.
Τέλος έχει δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στην αισθητική του όλου έργου. Η αρχιτεκτονική του και η ένταξή του στο φυσικό περιβάλλον, αλλά και στην ιστορική φυσιογνωμία της περιοχής, θα εξασφαλίσουν ένα αξιολογότατο αποτέλεσμα.
